Przybyło zadrzewień sródpolnych w żuławskiej otulinie Parku Krajobrazowego "Mierzeja Wiślana"

W dniu 20 kwietnia 2022 r. w żuławskiej części otuliny Parku Krajobrazowego „Mierzeja Wiślana” odbyła się akcja sadzenia drzew owocowych, w której udział wzięli: Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk, dyrektor Departamentu Środowiska i Rolnictwa Krzysztof Pałkowski, pełnomocnik marszałka ds. Żuław Zbigniew Ptak, Wójt Gminy Sztutowo Robert Zieliński wraz przewodniczącym Rady Gminy Marcinem Owsińskim i pracownikami Urzędu Gminy, dyrektor Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych w Słupsku Bożena Sikora oraz pracownicy oddziału Zespołu - Parku Krajobrazowego „Mierzeja Wiślana”, a także uczniowie ze Szkoły Podstawowej w Sztutowie. Nasze żuławy wzbogaciły się o kolejnych 130 jabłoni, grusz i śliw. Akcja jest odzewem na Inicjatywę Komitetu Regionów pod nazwą „Zielony Ład staje się lokalny”, w ramach której  w wielu regionach Unii Europejskiej sadzone są drzewa.

Akcja została zainicjowana przez Park Krajobrazowy „Mierzeja Wiślana” w Stegnie, który już od 15 lat w ramach projektu z ochrony czynnej sadzi drzewa i krzewy na ternie Parku i otuliny. Wcześniej, w marcu br. wspólnie z mieszkańcami, pracownikami Nadleśnictwa Elbląg na Żuławy i do śródleśnych remiz na Mierzei Wiślanej trafiło 300 sadzonek.

Potrzebę wprowadzenia zadrzewień śródpolnych podyktowały drastyczne zmiany w środowisku przyrodniczym naszego regionu, które pociągnęły za sobą negatywne zmiany w krajobrazie żuław i zagrażały ich bioróżnorodności. W miejsce tradycyjnie użytkowanych pół, tworzących charakterystyczną mozaikę wyznaczoną siecią rowów melioracyjnych, przy których królowały wierzby, pojawiły się wielkoobszarowe gospodarstwa monokulturowe, w których drzewa były przeszkodą. Czerpiąc wzorce z tradycyjnego charakteru krajobrazu rolniczego żuław, który gwarantował zachowanie równowagi w przyrodzie, pracownicy Parku rozpoczęli prace nad odtworzeniem zadrzewień śródpolnych.

Pierwsze żywokoły (czyli około 2,5 m długości konary wierzbowe) posadzone zostały w 2007 roku. Powstały szpalery wierzbowe – liniowe zadrzewienia, które wzbogacono również o bazę żerową w postaci kilkudziesięciu krzewów śliwy tarniny. W pierwszych latach posadzono ogółem kilkaset drzew i krzewów, wzdłuż lokalnych dróg i rowów melioracyjnych Gminy Sztutowo. Stworzono również 3 remizy śródpolne. Co roku pracownicy Parku w okresie wiosennym przekazywali materiał sadzeniowy (żywokoły, drzewka i krzewy) mieszkańcom, którzy zgłaszali chęć odbudowy na swoich działkach zieleni wysokiej. Po około 5 latach młode wierzby poddano zabiegom pielęgnacyjnym w postaci ogłowienia. Pozyskany materiał posłużył jako kolejne żywokoły. W okresie zimowym pracownicy Parku wycinali  z wierzb gałęzie, które ze smakiem obgryzały zające i sarny.

W ostatnich latach działania w ramach projektu ukierunkowane zostały na wzmocnienie istniejących zadrzewień, do których wprowadzane są drzewa owocowe - stare odmiany jabłoni, grusze i śliwy i in.  Powstały również dwie nowe remizy. Dzięki temu za kilka lat wzmocni się baza pokarmowa dla zapylaczy, a jesienią z owoców skorzystają ptaki i ssaki. Korzyści wynikające z obecności zadrzewień śródpolnych są ogromne, zarówno dla przyrody, jak i gospodarki człowieka.

Stworzone w ramach projektu liniowe zadrzewienia stanowią swoistego rodzaju korytarze ekologiczne, którymi migrują zwierzęta i rośliny. Można powiedzieć, że są to zadrzewione śródpolne miedze, będące ostają dla organizmów bytujących w krajobrazie rolniczym. Zadrzewienia śródpolne pełnią przede wszystkim ogromne funkcje ochronne, zwiększają czystość powietrza i środowiska. Specjalistyczne badania wskazują na ochronne właściwości zadrzewień i ich dobroczynną rolę w krajobrazie – z punktu widzenia gospodarki rolnej – ochronę przed wiatrami i erozją pól, regulację stosunków wodnych na polach.  Tworzy się specyficzny mikroklimat. Wpływają również niezaprzeczalnie na poprawę estetyki krajobrazu regionu żuław.

Działaniom towarzyszy od samego początku kampania informacyjna, w ramach której pracownicy Parku edukują i namawiają mieszkańców do przywrócenia tradycyjnej zieleni do swoich gospodarstw.

Projekt mógł zaistnieć i jest kontynuowany nadal dzięki wsparciu: WFOŚiGW w Gdańsku, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, Nadleśnictwa Elbląg, Urzędu Gminy w Sztutowie oraz mieszkańców naszego regionu, pracowników wszystkich oddziałów Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych i wielu osób, które uczestniczyły i uczestniczą w pracach w ramach projektu.

Tak było na początku - rok 2008. fot. Archiwum Parku
Instruktaż operatorów szpadli przez kierownika Parku. fot. JB
"Młotkowy" przyucza się do swojego zdania. fot. JB
Starszy strażni ocenia poprawnośc nasadzenia. Fot. JB
Uczniowie SP w Sztutowie sadzą, wzmacniają palikami i osłonkami młode drzewka. fot. JB
Fragment nowego pokolenia drzewek.  fot. JB
Nowe i stare pokolenie drzew.  fot. JB
Nowe pokolenie drzew we właściwych rękach.  fot. JB
W sadzeniu najlepiej sprawdzają się zespoły dwuosobowe.  fot. JB
Grunt Żuław Wiślanych pozbawiony ochorny drzew stawia opór przed szpadlem.  fot. JB
"Sadzonkowy" miał pełne ręce roboty.  fot. JB
Młodzież dzielnie dotrzymywała kroku włodarzom.  fot. JB
Przewodniczący Rady Gminy Sztutowo - Marcin Owsiński  fot. JB
Dyrektor Departamentu Środowiska i Rolnictwa Krzysztof Pałkowski oraz kierownik Parku Wojciech Woch. fot. JB
Dyrektor Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych Bożena Sikora w parze z kierownikiem PKMW. fot. JB
Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk. fot. JB
Z takich rąk napewno wyrośnie piękna jabłoń. fot. JB
Pamiątkowe zdjęcie uczestników akcji. fot. JB
Po cieżkiej pracy ciepły posiłek regeneracyjny smakuje najlepiej. fot. JB