Podczas spacerów i obserwacji przyrody często spotykamy dziko żyjące zwierzęta. Niejednokrotnie może się wydawać, iż z różnych powodów mogą one potrzebować naszej pomocy. Jednak w rzeczywistości zdarza się tak naprawdę bardzo rzadko. Z naszych wieloletnich doświadczeń wynika, iż zdecydowana większość interwencji do zwierząt, zwłaszcza młodych kormoranów, jest całkowicie niepotrzebna. Uszanuj więc potrzeby i biologię zwierząt, a zanim spróbujesz udzielić zwierzęciu pomocy z całkowicie zrozumiałej troski o jego zdrowie, zapoznaj się z poniższymi wskazówkami, które pomogą Ci wstępnie ustalić, czy zwierzę rzeczywiście wymaga ludzkiej interwencji.
1. Jeśli znajdziesz kormorana, na przykład na plaży, pozostaw go w spokoju! Ptak zwykle odpoczywa po nurkowaniu, bardzo często w specyficznej pozycji (z rozłożonymi skrzydłami) i nadmierne zainteresowanie ze strony ludzi jest dla niego bardzo stresujące. Ze względu na specyficzną budowę nóg kormoran chodzący na lądzie sprawia wrażenie nieporadnego – może wydawać się wówczas, iż ma uszkodzone nogi lub złamane skrzydło. Tak jednak zazwyczaj nie jest. W sytuacji zagrożenia kormoran może zaatakować człowieka swoim ostrym, zakrzywionym dziobem, nie powinno się więc dla dobra własnego i ptaka podchodzić do niego zbyt blisko. Ważne jest również, aby do odpoczywającego kormorana nie podchodziły psy. Po 2-3 godzinach odpoczynku ptak prawie zawsze odlatuje.
2. Nie wolno podchodzić blisko do fok przebywających np. na plaży. Te zwierzęta w sytuacji silnego stresu mogą stanowić poważne zagrożenie dla Twojego bezpieczeństwa, a nawet życia. Obserwacje fok (zdrowych, rannych, martwych) wraz z podaniem dokładnej lokalizacji (najlepiej jako współrzędne GPS z podaniem układu odniesienia, np. WGS84) i godziny prosimy zgłaszać do Błękitnego Patrolu WWF (tel: 795 536 009) lub Stacji Morskiej w Helu.
3. Należy unikać bliskiego kontaktu z młodymi dzikami i łosiami. W sytuacji zagrożenia młodych ich matka może zaatakować. Spotykając młode zwierzę zachowuj się normalnie, bez nerwowości, niepotrzebnego zatrzymywania się, lub skradania, itp. Jeśli rozmawiałeś – mów dalej, lecz nie hałasuj, nie krzycz, nie popiskuj ze strachu. Zwierzęta potraktują Cię wówczas na swoim terytorium jak gościa, a nie intruza, którego trzeba przegonić.
4. Absolutnie nie wolno dotykać, głaskać i zabierać z naturalnego środowiska młodych saren, danieli, jeży oraz ptasich podlotów. Nawet, jeśli wydaje się nam, iż młode są opuszczone, ich rodzice (a przynajmniej matka) na pewno czuwają w pobliżu. Dorosłe zwierzęta zachowują bezpieczną odległość od młodych i na widok człowieka po prostu oddalają się, aby odciągnąć intruza od swojego potomstwa. Młody w takiej sytuacji nieruchomieje i stara się zlać z otoczeniem.
Jeżeli natomiast po wzięciu pod uwagę wszystkich powyższych wskazówek uznasz, iż nie potrafisz właściwie ocenić sytuacji i potrzebujesz się upewnić, zatelefonuj do Parku (w godzinach naszej pracy) i skonsultuj się z nami, lub z innymi, wskazanymi instytucjami.
ZAWSZE trzymaj się w bezpiecznej odległości od zwierzęcia i nie niepokój go!
W A Ż N E:
Kto jest odpowiedzialny za udzielenie pomocy zwierzętom dziko występującym
Zwierzęta na drogach
Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. 2023 poz. 1580), prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości, do zapewnienia mu stosownej pomocy lub w przypadku konieczności uśmiercenia, zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa w art. 33 ust. 3. wspomnianej ustawy: lekarza weterynarii, członka Polskiego Związku Łowieckiego, inspektora organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, funkcjonariusza Policji, straży ochrony kolei, straży gminnej, Straży Granicznej, pracownika Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnika Państwowej Straży Łowieckiej, strażnika łowieckiego lub strażnika Państwowej Straży Rybackiej. Zaniechanie udzielenia pomocy zwierzęciu, rozumiane również jako zaniechanie zawiadomienia o jego potrąceniu odpowiednich służb stanowi wykroczenie, za które grozi kara aresztu albo grzywny.
Jeżeli ranne zwierzę może stanowić zagrożenie dla ruchu drogowego poprzez ponowne wtargnięcie na jezdnię należy o tym fakcie powiadomić Policję. Zgodnie bowiem z art. 129 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2024 poz. 1251 ze zm.) zadaniem policji jest czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach.
Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U 2025 poz. 733) – dalej o.u.c.p.g. obowiązki utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządu drogi. Także z ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2025 poz. 889) – dalej u.d.p. wynika, iż do zarządcy drogi należy utrzymanie części drogi, urządzeń drogi, budowli ziemnych, drogowych obiektów inżynierskich, znaków drogowych, sygnałów drogowych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Według art. 4 pkt. 20 u.d.p. pod pojęciem utrzymania drogi należy rozumieć „wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej.”
Ponadto, jak wynika z art. 22 ust. 1 u.d.p. zarząd drogi sprawuje nieodpłatny trwały zarząd gruntami w pasie drogowym. Stąd też omawiane czynności, jako czynności porządkowe (podobnie jak udzielanie pomocy rannym zwierzętom), należą do kompetencji właściwego zarządcy drogi i to on ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za ich podjęcie.
Niewątpliwie usunięcie zwłok zwierząt dzikich z drogi lub z pasa drogowego można uznać za czynność porządkową zmierzająca do zwiększenia bezpieczeństwa ruchu.
Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. 2025 poz. 539) zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa.
Zwierzęta poza drogami:
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2025 poz. 1153) do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Wspomniane potrzeby obejmują również sprawy ochrony przyrody. Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2024 poz. 1478 ze zm.) ochrona przyrody polega na m.in. zachowaniu składników przyrody, dziko występujących zwierząt oraz zwierząt objętych ochroną gatunkową. Należy uznać, że ochrona przyrody obejmuje wszelkie działania, które zapobiegają zmniejszaniu się populacji dzikich zwierząt, a więc również działania polegające na udzielaniu pomocy w incydentalnych przypadkach, jeżeli zwierzę można uratować. Należy zauważyć, iż przypadki takie mają charakter lokalny. Skoro zatem do zadań własnych gminy należą zadania w zakresie ochrony przyrody, to można uznać, że do zadań gminy należy również udzielanie pomocy dzikim zwierzętom przebywającym na terenie gminy, w szczególności poprzez zorganizowanie akcji ratunkowych lub zapewnienie transportu zwierząt do ośrodków rehabilitacji zwierząt.
Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 163 164 pkt. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 Nr 78 poz. 483 ze zm.) zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla innych organów władz publicznych lub innych jednostek samorządu terytorialnego, wykonuje gmina (źródło: stanowisko Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, z dnia 25.11.2015 r., pismo znak: DZP-WG.600.02.223.2015.dł).
W przypadku znalezienia rannego zwierzęcia wymagającego udzielenia pomocy weterynaryjnej można je przekazać do najbliższego ośrodka rehabilitacji zwierząt w celu udzielenia zwierzęciu pomocy weterynaryjnej. Lista takich ośrodków jest dostępna na stronie https://www.gov.pl/web/rdos-gdansk/osrodki-rehabilitacji-zwierzat2 Jednocześnie warto wiedzieć, iż zgodnie z § 9 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. 2022 poz. 2380) chwytanie objętych ochroną zwierząt rannych lub osłabionych w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i przemieszczania ich do ośrodków rehabilitacji zwierząt należy do sytuacji wyjątkowych, kiedy to nie obowiązują zakazy chwytania, transportu, przetrzymywania oraz umyślnego przemieszczania zwierząt z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca.
Gdzie zgłosić martwe zwierzę:
W przypadku znalezienia martwego zwierzęcia, ze względów sanitarno-porządkowych należy zawiadomić o takim znalezisku służby porządkowe gminy.
Ponadto:
- w przypadku zwierząt łownych powiadomić należy miejscowe koło łowieckie i nadleśnictwo;
- w przypadku zwierząt objętych ochroną ścisłą, w tym wydry, należy powiadomić właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska – zawiadomienie powinno zawierać przynajmniej: kto zgłasza, datę i miejsce znalezienia, gatunek, prawdopodobną przyczynę zgonu, stan zwłok, dokumentację fotograficzną.
Przydatne telefony:
Numer alarmowy na terenie całego kraju: 112
Komenda Powiatowa Policji w Nowym Dworze Gdańskim: 47 74 39 272, 47 74 39 273, 47 74 39 222
Urząd Gminy Stegna: 55 247 81 71 oraz 55 247 81 72
Urząd Gminy Sztutowo: 55 247 81 51 oraz 55 247 81 52
Urząd Miasta Krynica Morska: 55 247 65 27
Błękitny Patrol WWF: 795 536 009 (czynny całą dobę)
Stacja Morska w Helu: 58 675 08 36
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku: 58 68 36 800 (sekretariat) oraz 58 68 36 842 (Naczelnik Wydziału Zadrzewień i Ochrony Gatunkowej)
Ostatnia aktualizacja: 2025-08-26, MJ & SN