Pomorski Zespół Parków Krajobrazowych

Park Krajobrazowy „Mierzeja Wiślana”

  • Kormorany czarne
    Kormorany czarne
  • Wschód słońca Kąty Rybackie
    Wschód słońca Kąty Rybackie
  • Baloty na ściernisku Łaszka
    Baloty na ściernisku Łaszka
  • Żurawie
    Żurawie
  • Ujście Wisły Mikoszewo
    Ujście Wisły Mikoszewo
  • Młody modrzew
    Młody modrzew
  • Złota jesień
    Złota jesień
  • Koziołek w rzepaku
    Koziołek w rzepaku
  • Sarny
    Sarny
  • Jesienny las
    Jesienny las
  • Młode pędy
    Młode pędy
  • Las w Stegnie jesienią
    Las w Stegnie jesienią
  • Ptasie klucze na wieczornym niebie
    Ptasie klucze na wieczornym niebie
  • Myszołów zwyczajny
    Myszołów zwyczajny
  • Wiosenne wierzby przed burzą
    Wiosenne wierzby przed burzą
  • Zimowe wierzby
    Zimowe wierzby
  • Zając szarak
    Zając szarak
  • Ptasie poruszenie przed zachodem słońca
    Ptasie poruszenie przed zachodem słońca
  • Zimowa stołówka
    Zimowa stołówka
  • Zimowy poranek i uśpione wierzby na Żuławach Wiślanych
    Zimowy poranek i uśpione wierzby na Żuławach Wiślanych
  • Zadrzewienia na Żuławach - od wieków stały element krajobrazu regionu.
    Zadrzewienia na Żuławach - od wieków stały element krajobrazu regionu.
  • Gęsi gęgawy powracają po zimie.
    Gęsi gęgawy powracają po zimie.
  • Kormorany czarne - czyżby ciche dni, a taki piękny zachód słońca.
    Kormorany czarne - czyżby ciche dni, a taki piękny zachód słońca.
  • Rybitwy rzeczne nad morzem
    Rybitwy rzeczne nad morzem
  • Nasadzenia piaskownicy zwyczajnej - Piaski
    Nasadzenia piaskownicy zwyczajnej - Piaski
  • Mewa śmieszka na polowaniu
    Mewa śmieszka na polowaniu
  • Łabędzie krzykliwe na żuławskim polu.
    Łabędzie krzykliwe na żuławskim polu.
  • Dawna kierownica na ujściu Przekopu Wisły
    Dawna kierownica na ujściu Przekopu Wisły
  • Udany połów rybitwy
    Udany połów rybitwy
  • Samotny wojownik - nawet pojednycze drzewa ożywiają monotonnię żuławskiego krajobrazu
    Samotny wojownik - nawet pojednycze drzewa ożywiają monotonnię żuławskiego krajobrazu
  • Kormoran czarny na polowaniu
    Kormoran czarny na polowaniu
  • Samce kaczek krzyżówek na Zalewie Wiślanym
    Samce kaczek krzyżówek na Zalewie Wiślanym
  • Szlamniki nad Zatoką Gdańsą
    Szlamniki nad Zatoką Gdańsą
  • Czapla siwa na Zalewie Wiślanym
    Czapla siwa na Zalewie Wiślanym
  • Czapla siwa w całej okazałości
    Czapla siwa w całej okazałości
  • Szpaki w stadzie - trening przed odlotem
    Szpaki w stadzie - trening przed odlotem
  • Kormorany wypoczywające na stawie Zalewie Wiślanym
    Kormorany wypoczywające na stawie Zalewie Wiślanym
  • Żak - narzędzie połowowe na Zalewie Wiślanym
    Żak - narzędzie połowowe na Zalewie Wiślanym
  • Ciasne to gniazdo - młode kormorany przed wylotem.
    Ciasne to gniazdo - młode kormorany przed wylotem.
  • Start do lotu - łabędź niemy
    Start do lotu - łabędź niemy
  • Szlamniki nad Zatoką Gdańską
    Szlamniki nad Zatoką Gdańską
  • Rybitwa rzeczna
    Rybitwa rzeczna
  • Odpoczywające sarny
    Odpoczywające sarny

Park Krajobrazowy „Mierzeja Wiślana”

STEGNA
WFOSiGW
Mierzeja W. i jej Duch

Zapraszamy do przeżycia przygód z mądrym Duchem Mierzei Wiślanej, który odkrywa przed czytelnikiem wiele tajemnic naszego Parku!

   Pierwszy obraz krajobrazu Mierzei Wiślanej zawdzięczamy kronikarzom zakonu krzyżackiego, którzy zaczęli docierać nad Bałtyk na przełomie XIII/XIV w. Wtedy też, na ziemiach tych (wcześniej zajętych przez plemiona Prusów i Pomorzan), zaczęło się kształtować osadnictwo. Początkowo było ono trudne z uwagi na nietrwały, sezonowy charakter lądu wynurzającego się w postaci piaszczystych wysp. Z czasem, dzięki pierwszym zabiegom melioracyjnym zaczęły powstawać trwałe osady.

   Tradycyjnym zajęciem ludności zamieszkującej od wieków Mierzeję było rybołówstwo i zbiór bursztynu, przez co mieszkańcy tej krainy nieodłącznie byli związani z morzem i plażami. Spędzali tam większość życia, co wpłynęło na sposób myślenia i wykształciło swoiste wzorce zachowania. W dziedzinie budownictwa zaowocowało to wznoszeniem typowych tylko dla tego obszaru obiektów drewnianych, takich jak: budy jesiotrowe, rybaczówki, pawilony strażników plażowych, przystanie rybackie, hangary dla przechowywania łodzi, warsztaty szkutnicze, wędzarnie, itp.

Od XIX na Mierzei rodzi się turystyka. Wymogi znanego, a nawet luksusowego kurortu, jakim Krynica Morska stała się po roku 1870, wymusiły konieczność adaptacji innych wzorców architektonicznych, niż tradycyjnie – żuławskie. Na piaskach Mierzei najpierw w Krynicy, potem również w Stegnie, Sztutowie, Kątach Rybackich, Jantarze, Mikoszewie, czy Junoszynie pojawiły się obiekty architektoniczne typowe dla pejzażu miast lub zespołów rezydencjonalnych, wznoszone w typie greckich świątyń, a następnie alpejskich willi, pensjonatów i hoteli z dachami dwuspadowymi z wieżyczkami widokowymi, itp. Z czasem pojawiły się charakterystyczne ozdoby, spotykane wcześniej tylko na chatach rybackich, ale w o wiele skromniejszej formie. Dla potrzeb gości przystosowywano tradycyjne chaty rybackie lub modernizowano je, wyposażając w nowe pomieszczenia (na poddaszu), a przede wszystkim dodając do bryły budynków rozległe drewniane werandy (miejsce dziennego pobytu letników). Werandy, często przesłaniające całą elewację wzdłużną budynku, innym razem nawet piętrowe, stały się rozpoznawalnym znakiem budownictwa ludowego na Mierzei Wiślanej. Umieszczano na nich najwięcej ozdób wycinanych w deskach, które stały się specjalnością regionu. Budownictwo tego typu, także murowane, zachowało się do dziś powszechnie w układach osadniczych Mierzei Wiślanej.

   Bardzo ważną rolę na Mierzei odgrywały karczmy, które z czasem stały się stacjami pocztowymi na szlaku wiodącym z Gdańska do Królewca. W końcu XIX w. powstała na Mierzei linia kolejki wąskotorowej, której fragment funkcjonuje do dziś.

   Budownictwo ludowe na Mierzei pozostawało zawsze pod wpływem wzorów żuławskich. Właściwie trudno nawet wyznaczyć ścisłą granicę między Żuławami a Mierzeją. Wzór typowego, wolnostojącego domu gburskiego, drewnianego lub ryglowego, został przeniesiony na piaski nadmorskie z Wielkich Żuław Malborskich i służył głównie mieszkańcom zajmującym się rolnictwem lub łączącym uprawę roli z rybołówstwem. Miał on konstrukcję wieńcową, szczyty zwrócone na wschód i zachód (czyli w kierunku najczęstszych wiatrów), dach dwuspadowy, we wnętrzu komin butelkowy w przelotowej sieni wydzielającej tzw. wielką izbę i część kuchenno-gospodarczą.

   Na Mierzei Wiślanej, podobnie jak na Żuławach spotykane są zmodyfikowane zagrody holenderskie o zredukowanej części gospodarczej, z dobudówką na sieci i inny sprzęt rybacki. Zagrody nazywane „rybackimi”, budowano z drewna, kryjąc je strzechą.

   Budownictwo ludowe zdominowało krajobraz kulturowy Mierzei. Niewiele jest natomiast zabytkowych obiektów architektonicznych o charakterze reprezentacyjnym i publicznym, takich jak kościoły, dwory, wilie, siedziby urzędów administracyjnych, banki, itp. (wyjątkiem jest Krynica Morska). W dziedzinie budownictwa sakralnego na uwagę zasługuje przede wszystkim kościół w Stegnie, skromny kościółek w Sztutowie, czy kościół w Kątach Rybackich, którego wyposażenie nawiązuje do tradycji rybackich mieszkańców Mierzei.