• Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
  • Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"
    Park Krajobrazowy "Mierzeja Wiślana"

Mierzeja Wiślana

   Pierwszy obraz krajobrazu Mierzei Wiślanej zawdzięczamy kronikarzom zakonu krzyżackiego, którzy zaczęli docierać nad Bałtyk na przełomie XIII/XIV w. Wtedy też, na ziemiach tych (wcześniej zajętych przez plemiona Prusów i Pomorzan), zaczęło się kształtować osadnictwo. Początkowo było ono trudne z uwagi na nietrwały, sezonowy charakter lądu wynurzającego się w postaci piaszczystych wysp. Z czasem, dzięki pierwszym zabiegom melioracyjnym zaczęły powstawać trwałe osady.

   Tradycyjnym zajęciem ludności zamieszkującej od wieków Mierzeję było rybołówstwo i zbiór bursztynu, przez co mieszkańcy tej krainy nieodłącznie byli związani z morzem i plażami. Spędzali tam większość życia, co wpłynęło na sposób myślenia i wykształciło swoiste wzorce zachowania. W dziedzinie budownictwa zaowocowało to wznoszeniem typowych tylko dla tego obszaru obiektów drewnianych, takich jak: budy jesiotrowe, rybaczówki, pawilony strażników plażowych, przystanie rybackie, hangary dla przechowywania łodzi, warsztaty szkutnicze, wędzarnie, itp.

Od XIX na Mierzei rodzi się turystyka. Wymogi znanego, a nawet luksusowego kurortu, jakim Krynica Morska stała się po roku 1870, wymusiły konieczność adaptacji innych wzorców architektonicznych, niż tradycyjnie – żuławskie. Na piaskach Mierzei najpierw w Krynicy, potem również w Stegnie, Sztutowie, Kątach Rybackich, Jantarze, Mikoszewie, czy Junoszynie pojawiły się obiekty architektoniczne typowe dla pejzażu miast lub zespołów rezydencjonalnych, wznoszone w typie greckich świątyń, a następnie alpejskich willi, pensjonatów i hoteli z dachami dwuspadowymi z wieżyczkami widokowymi, itp. Z czasem pojawiły się charakterystyczne ozdoby, spotykane wcześniej tylko na chatach rybackich, ale w o wiele skromniejszej formie. Dla potrzeb gości przystosowywano tradycyjne chaty rybackie lub modernizowano je, wyposażając w nowe pomieszczenia (na poddaszu), a przede wszystkim dodając do bryły budynków rozległe drewniane werandy (miejsce dziennego pobytu letników). Werandy, często przesłaniające całą elewację wzdłużną budynku, innym razem nawet piętrowe, stały się rozpoznawalnym znakiem budownictwa ludowego na Mierzei Wiślanej. Umieszczano na nich najwięcej ozdób wycinanych w deskach, które stały się specjalnością regionu. Budownictwo tego typu, także murowane, zachowało się do dziś powszechnie w układach osadniczych Mierzei Wiślanej.

   Bardzo ważną rolę na Mierzei odgrywały karczmy, które z czasem stały się stacjami pocztowymi na szlaku wiodącym z Gdańska do Królewca. W końcu XIX w. powstała na Mierzei linia kolejki wąskotorowej, której fragment funkcjonuje do dziś.

   Budownictwo ludowe na Mierzei pozostawało zawsze pod wpływem wzorów żuławskich. Właściwie trudno nawet wyznaczyć ścisłą granicę między Żuławami a Mierzeją. Wzór typowego, wolnostojącego domu gburskiego, drewnianego lub ryglowego, został przeniesiony na piaski nadmorskie z Wielkich Żuław Malborskich i służył głównie mieszkańcom zajmującym się rolnictwem lub łączącym uprawę roli z rybołówstwem. Miał on konstrukcję wieńcową, szczyty zwrócone na wschód i zachód (czyli w kierunku najczęstszych wiatrów), dach dwuspadowy, we wnętrzu komin butelkowy w przelotowej sieni wydzielającej tzw. wielką izbę i część kuchenno-gospodarczą.

   Na Mierzei Wiślanej, podobnie jak na Żuławach spotykane są zmodyfikowane zagrody holenderskie o zredukowanej części gospodarczej, z dobudówką na sieci i inny sprzęt rybacki. Zagrody nazywane „rybackimi”, budowano z drewna, kryjąc je strzechą.

   Budownictwo ludowe zdominowało krajobraz kulturowy Mierzei. Niewiele jest natomiast zabytkowych obiektów architektonicznych o charakterze reprezentacyjnym i publicznym, takich jak kościoły, dwory, wilie, siedziby urzędów administracyjnych, banki, itp. (wyjątkiem jest Krynica Morska). W dziedzinie budownictwa sakralnego na uwagę zasługuje przede wszystkim kościół w Stegnie, skromny kościółek w Sztutowie, czy kościół w Kątach Rybackich, którego wyposażenie nawiązuje do tradycji rybackich mieszkańców Mierzei.